KARAR 27: Gazeteciler aceleci ve pe\u015fin h\u00fck\u00fcml\u00fc davranmamal\u0131d\u0131r (27 Haziran 2014)<\/b><\/p>\n
\u00dclkemizde son zamanlarda ya\u015fanan baz\u0131 olaylar ve bu olaylar\u0131n medyada yans\u0131t\u0131l\u0131\u015f\u0131, gazetecilik eti\u011finin en \u00f6nemli ilkelerinden birisinin \u00f6nemini bir kez daha g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne sermi\u015ftir.<\/p>\n
<\/p>\n
Medya Etik Kurulu taraf\u0131ndan ilan Gazetecilik Meslek \u0130lkeleri\u2019nin 4. maddesinde \u015f\u00f6yle denilmektedir: \u201cBas\u0131n yay\u0131n organlar\u0131 masumiyet karinesine sayg\u0131l\u0131 olmal\u0131, su\u00e7lulu\u011fu yarg\u0131 karar\u0131yla sabit olmad\u0131k\u00e7a herhangi bir ki\u015fiyi su\u00e7lu ilan edecek yay\u0131n yapmaktan ka\u00e7\u0131nmal\u0131d\u0131r. Yarg\u0131 s\u00fcreci devam eden davalarda iddialar ve savunmalar adil ve dengeli bi\u00e7imde aktar\u0131lmal\u0131d\u0131r.\u201d<\/p>\n
Kurulumuzca \u00f6nemle vurgulanan bu ilke, ayn\u0131 zamanda d\u00fcnyan\u0131n her yerinde, \u00fczerinde hassasiyetle durulan, evrensel bir meslek ilkesidir. Medyan\u0131n kitlesel eri\u015fim g\u00fcc\u00fc, bu ilkenin g\u00f6zetilmemesi halinde, pek \u00e7ok insan\u0131n ya\u015fam\u0131nda geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc imk\u00e2ns\u0131z yaralar a\u00e7abilmektedir. Masum bir insan\u0131n bu y\u00fczden, itibar\u0131n\u0131, kariyerini ve hatta ya\u015fam\u0131n\u0131 yitirmesi s\u00f6z konusu olabilmektedir.<\/p>\n
KKTC gibi, d\u00fcnya \u00f6l\u00e7e\u011finde k\u00fc\u00e7\u00fck say\u0131lan bir \u00fclkede, gazetecilerin masumiyet karinesine uygun habercilik yapmas\u0131 daha da b\u00fcy\u00fck bir \u00f6nem kazanmaktad\u0131r. B\u00f6yle \u00fclkelerde ki\u015fisel tan\u0131\u015f\u0131kl\u0131k ve sosyal bilinirlik d\u00fczeyi y\u00fcksek oldu\u011fundan, medya taraf\u0131ndan yarg\u0131s\u0131z infaza u\u011frayaan insanlar\u0131n, hayatlar\u0131n\u0131n kalan k\u0131sm\u0131n\u0131 d\u0131\u015flanmadan ge\u00e7irmeleri neredeyse imk\u00e2ns\u0131z hale gelebilmektedir.<\/p>\n
Bu bak\u0131mdan, K\u0131br\u0131s T\u00fcrk medyas\u0131n\u0131n, \u201cyarg\u0131 karar\u0131 olmad\u0131k\u00e7a hi\u00e7 kimsenin su\u00e7lu ilan edilemeyece\u011fi\u201d ilkesine uygun davranmas\u0131 hayati \u00f6neme sahiptir.<\/p>\n
\u00dclkemizde son g\u00fcnlerde art arda meydana gelen baz\u0131 \u00fcz\u00fcc\u00fc olaylar, kamuoyunu derinden sarsm\u0131\u015ft\u0131r. Bu olaylardan ilki, Polis M\u00fcfetti\u015fi Mehmet Bayraktar\u2019\u0131n, Kuruova k\u00f6y\u00fcnde hen\u00fcz ayd\u0131nlat\u0131lamayan bir cinayete kurban gitmesiydi. Halk aras\u0131nda hakl\u0131 infiale yol a\u00e7an bu cinayete, do\u011fal olarak medya da b\u00fcy\u00fck ilgi g\u00f6sterdi.<\/p>\n
B\u00f6yle zamanlarda medyan\u0131n birincil g\u00f6revi, hi\u00e7 ku\u015fkusuz kamuoyunu do\u011fru bi\u00e7imde bilgilendirmektir. Medya ayr\u0131ca, toplum vicdan\u0131 ad\u0131na, cinayetin ayd\u0131nlat\u0131lmas\u0131 s\u00fcrecinin \u0131srarl\u0131 takip\u00e7isi olmal\u0131 ve genel olarak su\u00e7la m\u00fccadele konusunda ilgili makamlar\u0131 istim \u00fcst\u00fcnde tutmay\u0131 ba\u015farabilmelidir. Ancak, su\u00e7 ve su\u00e7lularla m\u00fccadele, hi\u00e7bir ki\u015fiye ve gazeteciye aceleci ve pe\u015fin h\u00fck\u00fcml\u00fc davranma hakk\u0131 vermez. Gazetecilerin, hen\u00fcz soru\u015fturma ya da yarg\u0131lama safhas\u0131nda olan davalarla ilgili yarg\u0131s\u0131z infaza giri\u015fmeleri hi\u00e7bir \u015fekilde kabul edilemez.<\/p>\n
Bilindi\u011fi gibi Mehmet Bayraktar cinayetinin hemen ard\u0131ndan, su\u00e7lu ya da su\u00e7lular\u0131n ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 i\u00e7in ba\u015flat\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar \u00e7er\u00e7evesinde pek \u00e7ok ki\u015finin ifadesine ba\u015fvurulmu\u015f; baz\u0131 \u015f\u00fcpheliler g\u00f6zalt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f ya da tutuklanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu a\u015famada baz\u0131 medya kurulu\u015flar\u0131n\u0131n olduk\u00e7a aceleci davranarak \u201c\u015f\u00fcphelileri\u201d su\u00e7lu ilan ettikleri g\u00f6zlenmi\u015ftir.<\/p>\n
Konuya ili\u015fkin haberlerin genellikle \u201cmasumiyet karinesi\u201dne uygun bir dille kaleme al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 dikkat \u00e7ekse de \u00f6zellikle haber ba\u015fl\u0131klar\u0131nda \u00fcslubun \u015fa\u015ft\u0131\u011f\u0131 ve fail ya da faillerin kesin olarak ortaya \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131\u011f\u0131 yan\u0131lg\u0131s\u0131na yol a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00f6zlenmi\u015ftir.<\/p>\n
Her haber, ba\u015fl\u0131\u011f\u0131, metni ve foto\u011fraf\u0131yla bir b\u00fct\u00fcnd\u00fcr ve bu bak\u0131mdan her noktas\u0131n\u0131n ilkelere ba\u011fl\u0131 bir titizlikle i\u015flenmesi gerekmektedir. Haberi daha ilgi \u00e7ekici k\u0131lma ad\u0131na ba\u015fl\u0131kta abart\u0131l\u0131 ifadelere yer vermek ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na bir etik sorundur. Cinayet olay\u0131nda \u201c\u015f\u00fcpheli\u201d s\u0131fat\u0131yla tutuklanan kimi ki\u015filer, daha sonra mahkemece serbest b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu durum, pe\u015fin h\u00fck\u00fcml\u00fc davranarak, polisin sorgulad\u0131\u011f\u0131 herkesi su\u00e7lu sayan gazetecilik anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n ne kadar yanl\u0131\u015f oldu\u011funu bir kez daha ortaya \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Benzer bir durum, G\u00f6nyeli\u2019de meydana geldi\u011fi s\u00f6ylenen ve ilk ba\u015fta \u201ctecav\u00fcz\u201d oldu\u011fu san\u0131lan bir ba\u015fka olayda daha ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r. Bir ki\u015fi, polise, \u201ctecav\u00fcze u\u011frad\u0131\u011f\u0131\u201d \u015fikayetinde bulunmu\u015f ve \u015fikayet etti\u011fi ki\u015finin tutuklanmas\u0131na neden olmu\u015ftur. Fakat tahkikat\u0131n ileri a\u015famalar\u0131nda, pi\u015fmanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 dile getirerek, kendisinin yalan s\u00f6yledi\u011fini ve su\u00e7lad\u0131\u011f\u0131 ki\u015finin masum oldu\u011funu a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131r. Sorun \u015fu ki; medyada bu ki\u015finin yalan ihbar\u0131n\u0131 tez elden do\u011fru kabul eden ve daha sonra iftiraya u\u011frad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lacak olan genci \u201ctecav\u00fczc\u00fc\u201d olarak damgalayan \u00e7e\u015fitli haberlere yer verilmi\u015ftir.<\/p>\n
Mahkemece serbest b\u0131rak\u0131lan gen\u00e7, halihaz\u0131rda itibar\u0131n\u0131 yerle bir eden haberlerin yaratt\u0131\u011f\u0131 tahribat\u0131 tamir etmeye \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. Ne yaz\u0131k ki olay\u0131n bu hale gelmesinde yine \u201cmasumiyet karinesi\u201d ilkesinin gerektirdi\u011fi basit ve uygulanabilir gazetecilik prensiplerini hi\u00e7e sayan meslek mensuplar\u0131n\u0131n vebali vard\u0131r.<\/p>\n
Art arda ya\u015fanan cinayet ve tecav\u00fcz iddias\u0131 olaylar\u0131n\u0131, gazetecilik eti\u011fi s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7erisinde haberle\u015ftiren medya kurulu\u015flar\u0131 da vard\u0131r. Kurul, bunlar\u0131 \u00f6zel olarak kutlamay\u0131 da kendine bir bor\u00e7 bilmektedir.<\/p>\n
Fakat, medyan\u0131n genelinde, her iki olayda etik ilkeleri g\u00f6zetmeme e\u011filiminin daha belirgin oldu\u011fu ve yayg\u0131n bir ihlalin g\u00f6ze \u00e7arpt\u0131\u011f\u0131 dikkat \u00e7ekmektedir. Bu bak\u0131mdan, Medya Etik Kurulu, yukar\u0131da \u00f6zetlenen iki olay\u0131n ard\u0131ndan, kendi Meslek \u0130lkeleri\u2019nin 4\u2019\u00fcnc\u00fc maddesinde ifadesini bulan \u201chi\u00e7 kimsenin yarg\u0131 s\u00fcreci tamamlanmadan mahkum ilan edilemeyece\u011fi\u201d evrensel ilkesini, b\u00fct\u00fcn medya kurulu\u015flar\u0131 ile medya mensuplar\u0131na bir kez daha \u00f6nemle hat\u0131rlatma karar\u0131 alm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Kurul, ayr\u0131ca daha \u00f6nce ald\u0131\u011f\u0131 24 numaral\u0131 tavsiye karar\u0131n\u0131 bir kez daha dikkate getirme ihtiyac\u0131 hissetmi\u015ftir. S\u00f6z konusu karar, polis haberlerinde ki\u015filere dava okunana kadar zanl\u0131lar\u0131n a\u00e7\u0131k isimlerinin ve g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerinin yay\u0131mlanmamas\u0131n\u0131n daha do\u011fru olaca\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6rmektedir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
KARAR 27: Gazeteciler aceleci ve pe\u015fin h\u00fck\u00fcml\u00fc davranmamal\u0131d\u0131r (27 Haziran 2014) \u00dclkemizde son zamanlarda ya\u015fanan baz\u0131 olaylar ve bu olaylar\u0131n medyada yans\u0131t\u0131l\u0131\u015f\u0131, gazetecilik eti\u011finin en \u00f6nemli ilkelerinden birisinin \u00f6nemini bir kez daha g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne sermi\u015ftir.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"saved_in_kubio":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-376","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kararlar"],"yoast_head":"\r\n